Edebiyatta ‘mektepli yazarlar’ dönemi

LONDRA - Times Gazetesi’nin Britanya’da üniversitelerin ‘yaratıcı yazarlık’ kurslarının işlevine yönelik yaptığı bir araştırma ‘alaylı’ yazarların edebiyat dünyasındaki gücünü kaybetmeye başladığını gösterdi. Kimi eleştirmenlerin ‘asprin yazarlar’ olarak tanımladığı yeni yazar kuşağı, yazarlığı büyük paralar ödeyerek üniversitelerin ‘yaratıcı yazarlık’ atölyelerinde öğreniyor.

Times’ın araştırması ‘alaylı-mektepli yazar’ tartışmasını yeniden alevlendirirken, bundan otuz-kırk yıl önce sınırlı sayıda saygın üniversitenin prestij amaçlı açtıkları bu tür mastır programları ve kurslara devam eden yazarların Britanya’nın önemli edebiyat ödüllerinde ciddi başarılar elde etmeye başladıklarını gösteriyor.

Araştırma ‘yaratıcı yazarlık’ bölümlerinden mezun yazar ve şairlerin Britanya edebiyatında gittikçe daha hakim bir konuma gelmeye başladıklarını da ortaya koyuyor. Bu tür programların günümüzde yazarlık mesleğinin ‘sıçrama tahtasına’ dönüştüğü yorumunu yapan gazetenin yayınladığı verilere göre kadın yazarlar yazarlık kurslarına daha fazla rağbet ediyor.

MEKTEPLİ YAZARLAR ÖDÜLLERDE ETKİLİ

Araştırma son beş yılda İngilizce’nin en önemli edebiyat ödülleri olarak kabul edilen Man Booker Ödülü, Orange Roman Ödülü, Yılın Romanı Ödülü ve Costa Kitap Ödülü gibi ödüllerin ön elemesini (shortlists) geçen her beş yazardan birinin bu tür bir mastır programı ya da kursunda okumuş ‘mektepli yazarlar’dan oluştuğunu gösteriyor.

Araştırmaya göre ünlü İngiliz şair T. S. Eliot adına düzenlenen T. S. Eliot Ödülü’nün bu yılki finaline kalan 10 şairden yedisi ‘yaratıcı yazarlık’ kurslarından geçmiş. Geçtiğimiz hafta açıklanan Costa Kitap Ödülü’nü şiir kategorisinde alan Christopher Reid de bu tür kurslardan geçmiş ‘mektepli şairler’den biri.

Son beş yılda Orange Roman Ödülü’nün finaline kalan yazarlardan 8’inin ‘yaratıcı yazarlık’ mastırı yaptığını oraya koyan araştırma, 2005 yılında ‘Kevin Hakkında Konuşmamız Gerek’ (We Need To Talk About Kevin) adlı romanıyla bu ödülü alan yazar Lionel Shriver’ın da bu tür bir mastır programında okumuş ‘mektepli yazarlar’dan biri olduğuna işaret ediyor.

ÖZGÜNLÜĞÜ OLMAYAN ‘BASMAKALIP’ YAZARLAR KUŞAĞI

Britanya’da hali hazırda üniversitelerin 50’den fazla ‘yaratıcı yazarlık’ mastır programı var ve binlerce öğrenci yazar olabilmek ve buralardan diploma alabilmek için her yıl binlerce Sterlin para ödüyor. Bu programlara devam eden genç yazar adayları tanınmış yazar ve şairlerden dersler alarak onların ‘yazı’ deneyimlerini paylaşıyorlar.

Britanya’da birçok ünlü romancı, şair ve yazarın dersler verdiği bu programlara

katılıp edebiyat dünyasında isim yapmaya çalışan genç yazarların sayısında geçen yıllara göre ciddi bir artış olduğu gözleniyor.

Edebiyat eleştirmenleri ise son yıllarda sayıları iyice artan ve neredeyse ‘zorunlu yazarlık mekteplerine’ dönüşen bu tür mastır ve eğitim programlarının ‘özgünlüğü olmayan, tektip ve basmakalıp’ bir yazarlar kuşağı yarattığını belirtiyorlar. Yazarlık konusundaki bu eğilimin endişe verici boyutlara ulaştığını ifade eden bazı eleştirmenler

‘ısmarlama metin yazarı’ çağının tehlike çanlarının çalmaya başladığına işaret ediyorlar.

Yazarlıktaki bu yeni trendi sert şekilde eleştiren Britanya’nın önemli yazar ve dilbilimcilerinden David Lodge, ‘kaliteli bir metnin’ iyi bir yazarı gereksindiğini ancak iyi bir yazarlığın ise ‘öğretimle’ mümkün olamayacağını söylüyor.

‘MÜZİK EĞİTİMİ GİBİ YAZARLIK EĞİTİMİ DE ALINABİLİR’

Geçtiğimiz yıl Şairi Azam (poet laureate) ünvanını İskoç kadın şair Carol Ann Duffy’e devreden İngiliz şair-akademisyen Andrew Motion ise üniversitelerin ‘yaratıcı yazarlık’ mastır programlarına yönelik eleştirileri yersiz bulduğunu belirterek, bu tür kursların günümüz profesyonel yazarları için vazgeçilmez olduğunu söylüyor.

Andrew Motion edebiyat eleştirmenlerinin yaratıcı yazarlık kursları ve mastır programalarına gidenlerin ‘öğretimle’ yazar olamayacağını dile getiren görüşlerine sert şekilde karşı çıkıyor. Eski Şairi Azam sinema oyunculuğu ya da müzik eğitimi alanlar gibi profesyonel yazarların da yeteneklerini geliştirmek için bu tür kurs ve programlara katılmasının doğal olduğunu ifade ediyor.

‘YETENEKLİ GENÇ YAZARLARI KEŞFETMENİN KOLAY YOLU’

Daha çok yeni kuşak genç yazarların metinlerine yer veren Granta Dergisi’nin editör yardımcısı Ellah Allfrey de ‘yaratıcı yazarlık’ programlarının önemli işlevler yüklendiğine vurgu yapıyor.

Bu tür kurs ve programlara katılanların yazı konusunda ciddi bir disiplin kazandıklarını ifade eden Ellah Allfrey, konuya yayıncılık dünyasından bakarak, bu tür programlar sayesinde yetenekli genç yazarları keşfetmenin daha kolay hale geldiğini söylüyor.

AMERİKA’DAN DÜNYAYA İHRAÇ EDİLDİ

Yaratcı yazarlık programları ilk kez savaş sonrasında Amarikan üniversitelerinde başladı ve buradan dünyanın farklı ülkelerine ihraç edildi. Britanya’da ise bu tür programların ilki bundan 40 yıl önce (1970) yazar ve akademisyen Sir Malcolm Bradbury ile romancı Angus Wilson tarafından kurulmuştu.

ANF NEWS AGENCY

NOT: HABERİ KOPYALAMAK VEYA YENİDEN YAYINLAMAK YASAKTIR